Schijf van Vijf: zo eet je gezond volgens de richtlijnen
De Schijf van Vijf helpt om daar duidelijkheid in te geven. Niet met strenge regels, maar met praktische richtlijnen die je kunt gebruiken bij je ontbijt, lunch, avondeten en tussendoortjes. Hier lees je wat de Schijf van Vijf is, wat erin zit, wat erbuiten valt en hoe je de adviezen toepast in je dagelijks leven.
De Schijf van Vijf in het kort:
- De Schijf van Vijf laat zien welke keuzes passen bij gezond eten.
- Je eet uit vijf vakken en varieert met gezonde producten.
- De vernieuwde Schijf van Vijf legt meer nadruk op plantaardig eten.
- Producten buiten de Schijf van Vijf kun je af en toe eten, maar niet als basis.
- Met kleine aanpassingen in je ontbijt, lunch en avondeten kom je al ver.
Inhoudsopgave
- Veelgestelde vragen over de Schijf van Vijf
Wat is de Schijf van Vijf?
De Schijf van Vijf is de voedingsrichtlijn van het Voedingscentrum. Daarin staat welke keuzes passen bij een gezond eetpatroon. Het is geen dieet, maar een basis voor elke dag. Daarmee bepaal je makkelijker wat je vaker eet en wat minder vaak. De Schijf van Vijf is dus een hulpmiddel om gezond en gevarieerd te eten. Ook als je wilt afvallen, is de Schijf van Vijf een goede basis (1).
De vakken van de Schijf van Vijf
De Schijf van Vijf bestaat uit vijf vakken. Door elke dag iets uit elk vak te eten, eet je gezond en gevarieerd en kom je aan al je voedingsstoffen. Dit zijn de 5 vakken (1):- Groente en fruit
- Brood, graanproducten en aardappelen
- Zuivel, noten, vis, peulvruchten, ei en vlees
- Smeer- en bereidingsvetten
- Dranken
1. Groente en fruit
Het advies is om elke dag minimaal 250 gram groente en 2 stuks fruit te eten. Dat lukt vaak beter als je groente niet alleen bij het avondeten eet, maar ook bij de lunch of als tussendoortje. Denk aan tomaat of komkommer op brood, soep bij de lunch of snackgroente tussendoor. Fruit kun je nemen als vast tussendoortje of bijvoorbeeld toevoegen aan je ontbijt.
2. Brood, graanproducten en aardappelen
In dit vak gaat het er vooral om dat je kiest voor volkoren. Volkorenproducten zijn rijk aan vezels. Deze zijn goed voor de werking van je darmen en helpen je om je sneller verzadigd te voelen. Volkorenbrood, havermout, volkorenpasta, zilvervliesrijst en volkorencouscous passen allemaal. Eet je weinig brood, dan vervang je brood door andere volkorenproducten, zoals havermout bij het ontbijt of een lunchsalade met volkoren granen. Aardappelen horen ook in dit vak.
3. Zuivel, noten, vis, peulvruchten, ei en vlees
Dit vak geeft veel ruimte om af te wisselen. Zuivel kan bijvoorbeeld melk, yoghurt of kwark zijn of een plantaardig alternatief. Peulvruchten, tofu en tempé zijn goede keuzes als je minder vlees wilt eten. Ongezouten noten zijn lekker tussendoor. Ei past ook in de Schijf van Vijf. Voor vlees geldt: minder is beter, en bewerkt vlees past er niet in.
4. Smeer- en bereidingsvetten
In dit vak kies je voor zachte vetten, zoals olie en zachte margarine. Olijfolie past dus in de Schijf van Vijf. Harde vetten en producten met veel verzadigd vet, zoals roomboter, passen niet bij de richtlijnen.
5. Dranken
Water is de basis. Daarnaast passen thee en koffie zonder suiker in de Schijf van Vijf. Dat is handig om te weten, want veel mensen vragen zich af of koffie in de Schijf van Vijf staat. Dat is dus zo, zolang je geen suiker of room toevoegt.
Wat staat er in de Schijf van Vijf en wat niet?
Niet alles wat je kunt eten staat in de Schijf van Vijf. Als iets buiten de Schijf van Vijf valt, betekent het niet dat je het nooit mag eten. Maar probeer zoveel mogelijk te eten volgens de richtlijnen. In deze tabel zie je voorbeelden van producten die wel of niet in de Schijf van Vijf passen (1).
“Je hoeft het niet perfect te doen. Als de basis van je voeding uit de Schijf van Vijf komt, is er ook ruimte voor iets daarbuiten.“
Schijf van Vijf dagmenu: zo eet je op een gewone dag
De Schijf van Vijf wordt pas echt duidelijk als je het vertaalt naar je eigen dag. Het dagmenu hieronder is een richtlijn hoe je gezond kunt eten (1).Ontbijt
Kies iets wat vult en past binnen de Schijf van Vijf, zoals:
- volkorenbrood met halvarine en 100% pindakaas
- yoghurt met muesli en fruit
Ga opnieuw voor volkoren en voeg groente toe:
- volkorenbrood met hummus, ei of kaas en komkommer of tomaat
- of een salade met volkoren granen zoals couscous en groente
Houd een simpele verdeling aan:
- ongeveer de helft van je bord groente (± 250 gram per dag totaal)
- een portie aardappelen, zilvervliesrijst of volkorenpasta
- een eiwitbron zoals vis, ei, peulvruchten, tofu of een kleine portie vlees
Kies iets uit de Schijf van Vijf, zoals:
- fruit
- yoghurt
- een handje ongezouten noten (± 30 gram)
Handige tips voor je dag
- Verdeel groente over de dag, niet alleen bij het avondeten
- Wissel af tussen vlees, vis en plantaardige keuzes, zoals peulvruchten
- Drink vooral water, thee of koffie zonder suiker
“Je hoeft je eetpatroon niet in één keer om te gooien. Kijk vooral naar wat je nu eet en pas daar kleine dingen in aan. Bijvoorbeeld volkoren kiezen of vaker groente toevoegen. Dat soort veranderingen maken op de lange termijn het verschil.“
Nieuwe Schijf van Vijf: wat is er veranderd?
In 2026 is de Schijf van Vijf vernieuwd. De basis is hetzelfde gebleven: veel groente, fruit, peulvruchten en volkoren, en weinig zout, suiker en verzadigd vet. Het grootste verschil zit in de aanbevolen hoeveelheden. In de vernieuwde Schijf van Vijf zijn peulvruchten, tofu en tempé verhoogd van 120-180 gram naar 250 gram per week. Vlees ging van maximaal 500 gram naar maximaal 300 gram per week, waarvan niet meer dan 100 gram rood vlees. Noten gingen van 25 naar 30 gram per dag. Kaas ging van 40 naar 20 gram per dag. Ook falafel en hummus tellen nu mee bij peulvruchten (1).
Wat ook nieuw is: het Voedingscentrum heeft bij de vernieuwde Schijf van Vijf duurzaamheid en voedselveiligheid expliciet meegenomen. Dat betekent dat niet alleen is gekeken naar gezondheid, maar ook naar milieu-impact en naar schadelijke stoffen in voeding (1).
Geschiedenis van de Schijf van Vijf
De Schijf van Vijf bestaat al sinds 1953 en is in de loop van de tijd vaker aangepast. Het Voedingscentrum heeft de richtlijnen steeds bijgewerkt op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten. Dat is ook de reden dat de Schijf van Vijf niet achterhaald is: de basis blijft herkenbaar, maar de invulling wordt aangepast aan wat we nu weten over gezond eten (1).Plantaardig eten en vitamine B12
Meer plantaardig eten past goed binnen de Schijf van Vijf. Het Voedingscentrum legt in de vernieuwde adviezen meer nadruk op plantaardige eiwitbronnen, zoals peulvruchten, tofu en tempé. Volwassenen kunnen er binnen de vernieuwde Schijf van Vijf ook voor kiezen om 100% plantaardig te eten (1).Eet je volledig plantaardig, dan is vitamine B12 een belangrijk aandachtspunt. Vitamine B12 zit van nature in dierlijke producten. Daarom is bij een 100% plantaardig eetpatroon een B12-supplement aanbevolen (1,2). Vitamine B12-supplementen kun je kopen bij Kruidvat.
Lees hier meer over vitamines voor vegetariërs.
Veelgestelde vragen over de Schijf van Vijf
De Schijf van Vijf is niet achterhaald. De richtlijnen worden regelmatig aangepast op basis van nieuw onderzoek. Daardoor blijft de Schijf van Vijf aansluiten bij wat we weten over gezond, duurzaam en veilig eten. Lees meer over de geschiedenis van de Schijf van Vijf.
Zuivel hoort in het vak met eiwitbronnen. Voor volwassenen gaat het meestal om 2 tot 3 porties per dag, zoals melk of yoghurt. Ei en kaas vallen ook in dit vak. Kaas eet je in kleinere hoeveelheden, ongeveer 20 gram per dag. Bekijk de vakken van de Schijf van Vijf.
Ja, koffie zonder suiker past in de Schijf van Vijf. Het valt onder het vak dranken, net als water en thee. Let wel op met suiker, creamer of room, want dan past het niet meer binnen de richtlijnen. Bekijk de vakken van de Schijf van Vijf.
De Schijf van Vijf is de richtlijn van het Voedingscentrum voor gezond eten. Het laat zien welke keuzes passen bij een gezond eetpatroon. Door vooral producten uit de Schijf van Vijf te eten, krijg je voldoende voedingsstoffen binnen en eet je meer in balans.
In de Schijf van Vijf zitten onder andere groente, fruit, volkoren producten, peulvruchten, noten, vis, ei, zuivel, aardappelen, olie en water. Producten zoals frisdrank, koek, snoep, alcohol en bewerkt vlees staan erbuiten. Die kun je wel eten, maar liever niet te vaak. Bekijk wat er wel en niet in de Schijf van Vijf staat.
De Schijf van Vijf bestaat uit vijf vakken: groente en fruit, brood/graanproducten en aardappelen, eiwitbronnen (zoals zuivel, noten, vis, peulvruchten, ei en vlees), smeer- en bereidingsvetten en dranken. Samen vormen ze een compleet eetpatroon.
De vernieuwde Schijf van Vijf legt meer nadruk op plantaardig eten en duurzaamheid. Je eet minder vlees en vaker peulvruchten, noten en plantaardige alternatieven. Ook zijn de hoeveelheden aangepast, zoals minder kaas en meer noten.
Gezond eten dat bij je past
Gezond eten hoeft niet ingewikkeld te zijn. De Schijf van Vijf geeft een duidelijke basis, maar hoe je die invult, bepaal je zelf. Kijk vooral naar wat je nu eet en waar je makkelijk iets kunt aanpassen. Kies wat vaker voor volkoren, voeg extra groente toe of wissel eens af met peulvruchten of noten.Je hoeft niet alles tegelijk te veranderen. Juist kleine aanpassingen zorgen ervoor dat je het volhoudt. Zo maak je stap voor stap keuzes die passen bij gezond eten en bij jouw dagelijkse routine.
Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 21 mei 2026.
Deze informatie wordt beschikbaar gesteld met als enig doel behulpzame informatie te verstrekken aan bezoekers. Deze informatie heeft geen therapeutische of diagnostische waarde. Ook is de informatie niet bedoeld als vervanging van diensten, informatie of gegevens van artsen, specialisten of andere gediplomeerden en professionals.