Vijfde ziekte: de symptomen en wat je kunt doen

Wat is de vijfde ziekte?

De vijfde ziekte is een besmettelijke vlekjesziekte die vooral bij kinderen voorkomt. De oorzaak is een virus: het parvovirus B19. De vijfde ziekte is net als mazelen, roodvonk, rodehond en de zesde ziekte een vlekjesziekte.

De tijd tussen de besmetting en de eerste ziekteverschijnselen heet de incubatietijd. Bij de vijfde ziekte is dit meestal 1 tot 3 weken.

Heeft je kind eenmaal de vijfde ziekte gehad? Dan maakt het lichaam antistoffen aan tegen het virus. Daardoor kan je kind de ziekte normaal gesproken niet opnieuw krijgen(1,2).

Symptomen van de vijfde ziekte

Hoe kun je de vijfde ziekte herkennen? Dit zijn de meest voorkomende symptomen(1,2):

• Rode wangen: je kind krijgt opvallend rode wangen met roze-rode vlekjes in verschillende vormen.
• Vlekjes op het lichaam: de vlekjes verspreiden zich later over de buik, rug, billen, armen en benen. Soms vormen ze samen grotere vlekken.
• Jeuk: de vlekjes kunnen jeuken, maar dat hoeft niet.
• Lichte koorts: soms krijgt je kind wat verhoging of koorts.
• Weinig ziek zijn: je kind voelt zich meestal verder niet ziek.

Niet iedereen die besmet raakt met het virus krijgt vlekjes. Sommige mensen merken zelfs helemaal niets van de besmetting(2).

Hoelang duurt de vijfde ziekte?

De vlekjes verdwijnen meestal binnen 7 tot 10 dagen. Soms komen ze daarna nog even terug. Dit kan tot ongeveer 3 weken gebeuren, vooral bij warmte, kou of lichamelijke inspanning. De vlekjes verdwijnen dan vanzelf weer(1,2).

Wat is het verschil tussen de vijfde en zesde ziekte?

De vijfde en zesde ziekte lijken op elkaar. Het zijn allebei besmettelijke vlekjesziekten die vooral bij kinderen voorkomen. Toch zijn er duidelijke verschillen. Vooral het verloop van de ziekte is anders.

 

Bij de vijfde ziekte vallen vooral de rode wangen op. Bij de zesde ziekte krijgt je kind meestal eerst hoge koorts. Zodra de koorts daalt, verschijnen de vlekjes. Alleen op basis van deze symptomen kun je niet altijd met zekerheid zeggen welke ziekte je kind heeft(1,2).

Wie kunnen besmet raken met de vijfde ziekte?

De vijfde ziekte komt het vaakst voor bij kinderen. Maar ook baby's en volwassenen kunnen besmet raken. We zetten de verschillende leeftijdsgroepen voor je op een rij.

Vijfde ziekte bij een baby

Ook baby's kunnen de vijfde ziekte krijgen, al komt de zesde ziekte bij baby's vaker voor. Meestal verloopt de vijfde ziekte mild en gaat deze vanzelf over.

Heeft je baby koorts en is hij of zij jonger dan 3 maanden? Bel dan direct de huisarts. Ook als je baby suf is, slecht drinkt of moeilijk ademt, is het belangrijk om direct medische hulp te vragen(1).
 

Vijfde ziekte bij volwassenen

Heb je als kind de vijfde ziekte niet gehad? Dan kun je deze ook als volwassene krijgen. Dit gebeurt minder vaak dan bij kinderen.

Volwassenen hebben vaak vooral pijnlijke en stijve gewrichten, bijvoorbeeld in hun handen en voeten. Soms zijn er weinig of geen vlekjes zichtbaar. De gewrichtspijn duurt meestal 1 tot 3 weken, maar kan soms langer aanhouden(2).

Vijfde ziekte tijdens de zwangerschap

Ben je zwanger en heeft je kind of iemand anders in je omgeving de vijfde ziekte? Bel dan je verloskundige.

Als je tijdens de eerste helft van je zwangerschap voor het eerst besmet raakt met het parvovirus B19, is er een grotere kans op een miskraam of een doodgeboren kindje. Gelukkig verloopt de zwangerschap bij de meeste vrouwen met de vijfde ziekte normaal.
Veel volwassenen hebben de ziekte vroeger al gehad en zijn daardoor beschermd. Je verloskundige kan beoordelen of bloedonderzoek of extra controles verstandig zijn(1,2).

Is de vijfde ziekte besmettelijk?

Ja, de vijfde ziekte is besmettelijk. Het virus verspreidt zich via druppeltjes, bijvoorbeeld door hoesten, niezen of dichtbij iemand praten.

Je kind kan het virus al doorgeven voordat er vlekjes verschijnen. De besmettelijke periode begint ongeveer een week na de besmetting en duurt tot de vlekjes ontstaan. Zodra je kind vlekjes heeft, is het meestal niet meer besmettelijk(1,2).

Mag je kind naar school of de kinderopvang?

Voelt je kind zich goed? Dan mag het gewoon naar school of de kinderopvang. Thuisblijven helpt meestal niet om verdere besmettingen te voorkomen, omdat de ziekte al besmettelijk is voordat de vlekjes verschijnen.

Vertel de leerkracht of pedagogisch medewerker wel dat je kind de vijfde ziekte heeft. Zo kunnen zij, eventueel in overleg met de GGD, andere ouders informeren(1,2).

Behandeling van de vijfde ziekte

Er bestaan geen medicijnen die de vijfde ziekte genezen of sneller laten overgaan. Gelukkig gaat de ziekte meestal vanzelf over. Je hoeft dus meestal niets te doen(1,2).
Voelt je kind zich niet lekker? Zorg dan dat het voldoende drinkt en geef het de ruimte om uit te rusten.

Heeft je kind pijn of koorts? Dan kun je eventueel kinderparacetamol geven. Paracetamol* werkt pijnstillend en koortsverlagend, maar helpt niet tegen het virus zelf.

Let altijd op de juiste dosering. Die hangt onder andere af van het gewicht van je kind en het gekozen product. Lees voor gebruik de bijsluiter.

Wanneer moet je de huisarts bellen bij de vijfde ziekte?

Meestal gaat de vijfde ziekte vanzelf over. Toch zijn er situaties waarin het belangrijk is om direct de huisarts of huisartsenpost te bellen.
Doe dit als:

• Je baby jonger dan 3 maanden is en koorts heeft.
• Je kind suf is of moeilijk wakker wordt.
• Je kind benauwd is of heel snel ademt.
• Je kind nauwelijks drinkt of steeds moet overgeven.
• Je kind blijft huilen of kreunen.
• Je kind vlekjes heeft die niet verbleken als je erop drukt.
• Je kind steeds zieker wordt of anders ziek is dan je gewend bent.

Heeft je kind een bepaalde vorm van bloedarmoede, zoals sikkelcelziekte, of een ernstig verminderde afweer? Neem dan bij een mogelijke besmetting contact op met de behandelend arts. Deze kinderen kunnen ernstiger ziek worden door het virus(1,2).

Ben je zwanger en is iemand in je omgeving besmet? Neem dan contact op met je verloskundige.

Wat kun je doen als je kind de vijfde ziekte heeft?