1. radboudumc.nl
5. voedingscentrum.nl
3. thuisarts.nl
Coeliakie bij kinderen: symptomen en tips
Coeliakie bij kinderen in het kort
- Als je kind coeliakie heeft, kan hij of zij niet tegen gluten.
- Je herkent coeliakie aan klachten zoals diarree, een opgezette buik, een groeiachterstand en huilerigheid.
- Coeliakie is niet hetzelfde als glutenintolerantie en glutenallergie.
- Je kind zal de rest van zijn of haar leven een glutenvrij dieet moeten volgen.
2 september 2024
Inhoudsopgave
- Veelgestelde vragen over coeliakie bij kinderen
Wat is coeliakie?
Als je coeliakie hebt, maakt je lichaam antistoffen aan tegen gluten. Gluten is een eiwit in bepaalde graansoorten, namelijk tarwe, gerst, rogge, spelt en kamut. Het eten van gluten beschadigt bij mensen met coeliakie het slijmvlies van de dunne darm, wat leidt tot problemen met het opnemen van voedingsstoffen(1). Coeliakie is (nog) niet te genezen. Heeft je kind het, dan zal het zijn of haar leven lang een glutenvrij dieet moeten volgen.
Wil je meer weten over coeliakie bij volwassenen? Lees dan dit artikel met alle informatie over coeliakie.
Ontstaan bij kinderen
Coeliakie kan op elke leeftijd voorkomen, maar het begint vaak al bij baby’s van ongeveer zeven maanden, wanneer ze beginnen met het eten van voedsel dat gluten bevat, zoals pap en brood. Erfelijke aanleg speelt altijd een rol bij coeliakie. Zonder deze aanleg kan je kind geen coeliakie ontwikkelen. Het kan wel zo zijn dat je kind de genen voor coeliakie heeft, maar de ziekte toch niet krijgt. Je kunt op erfelijkheid testen met een bloedtest. Meer informatie hierover vind je onder het kopje ‘Testen op coeliakie’.
Coeliakie symptomen bij kinderen
Bij coeliakie kunnen verschillende symptomen en klachten voorkomen. Je kindje hoeft niet alle symptomen te hebben. Sommige klachten ontstaan vrij snel na het eten van gluten, terwijl andere pas merkbaar worden na langere tijd doordat de darmen worden beschadigd en voedingsstoffen minder goed worden opgenomen(2).
Klachten die kort na het eten kunnen optreden, zijn bijvoorbeeld:
- Overgeven
- Aanhoudende of plotselinge diarree
- Buikpijn of een opgeblazen buik
Klachten die vaak pas later ontstaan, zijn het gevolg van een tekort aan voedingsstoffen:
- Dunne armen en benen
- Achterblijvende groei of gewichtstoename
- Vermoeidheid
- Bloedarmoede
- Mond- en tandproblemen
- Vertraagde puberteit
Ook het gedrag van je kind kan een belangrijke aanwijzing zijn. Kinderen met coeliakie voelen zich vaak niet lekker, zonder precies te weten waarom. Ze kunnen daardoor sloom, snel moe of afwezig zijn, weinig zin hebben om te spelen of juist veel huilen of prikkelbaar zijn. Zulke veranderingen in gedrag vallen vaak eerder op dan lichamelijke klachten en kunnen een eerste signaal zijn dat er iets niet goed gaat.
Het is dus belangrijk om alert te zijn op vroege signalen, zoals veel spugen of onverklaarbare diarree, vooral bij baby’s rond de tijd dat ze voor het eerst gluten krijgen. Hoe eerder coeliakie wordt ontdekt, hoe beter de darmen kunnen herstellen en groeiproblemen kunnen worden voorkomen.
Testen op coeliakie
Om te weten of je kind coeliakie heeft, is er bloedonderzoek nodig. Wanneer er antistoffen in het bloed gevonden worden, zal de arts een klein stukje van de dunne darm nemen om te onderzoeken of er sprake is van coeliakie. Dit heet darmbiopsie(3).
Waar zit gluten in?
Gluten zit in producten met graan zoals brood, pasta, crackers, koekjes, cake, gebak en ontbijtgranen. Maar let op, gluten kan ook verstopt zitten in producten waar je het misschien niet in verwacht, zoals soepen, bewerkte vleeswaren (zoals gepaneerd vlees), kant-en-klaarmaaltijden en zelfs in veel sauzen zoals sojasaus, satésaus of ketjap. Bewerkte voeding bevat vaker gluten dan onbewerkte producten.
Etiketten lezen
Het etiket is je beste vriend als je kind glutenvrij moet eten. Op verpakkingen moeten allergenen dikgedrukt worden vermeld, zodat je ze snel kunt herkennen. Kijk goed naar woorden als tarwe, rogge, gerst of spelt: dat zijn granen met gluten. Ook haver kan soms sporen van gluten bevatten, tenzij er duidelijk glutenvrije haver op staat.
Op etiketten zie je vaak verschillende waarschuwingen. Die kunnen best verwarrend zijn. Dit is wat ze betekenen:
- Bevat gluten: dit product is niet geschikt voor kinderen met coeliakie.
- Kan glutenbevattende granen bevatten: dit betekent dat het product eigenlijk glutenvrij hoort te zijn, maar dat er toch gluten in kunnen komen doordat het bijvoorbeeld in dezelfde fabriek wordt gemaakt als gewone producten. Voor kinderen met coeliakie is dat niet veilig.
- Wordt geproduceerd in een fabriek waar ook glutenbevattende granen verwerkt worden: de kans op besmetting is klein, maar aanwezig. Ook dit kun je dus beter vermijden als je kind coeliakie heeft.
Twijfel je? Kies dan altijd voor producten met het ‘glutenvrij’-logo of waar duidelijk ‘glutenvrij’ op staat.
Tip: op de pagina ‘Gluten: wat zijn het en waar zitten ze in?’ vind je een handige lijst van producten met en zonder gluten.
Kijk ook eens op Glutenvrij.nl en NCV.nl van de Nederlandse Coeliakie Vereniging. Daar vind je praktische tips voor ouders, glutenvrije recepten en zelfs activiteiten en workshops speciaal voor gezinnen met een kind met coeliakie.
Glutenvrije producten
Bij coeliakie is het dus belangrijk om levenslang een geheel glutenvrij dieet te volgen. Meestal zal je kind zich na een aantal dagen beter gaan voelen bij het volgen van dit dieet(4).
In veel supermarkten heb je een uitgebreid schap met glutenvrije producten, bijvoorbeeld glutenvrij brood, crackers, pasta of koekjes. Op deze producten staat dan altijd duidelijk vermeld dat het glutenvrij is. Natuurlijk kun je niet altijd het etiket lezen, bijvoorbeeld als je uit eten gaat of iets koopt bij de bakker, markt of slager. Vraag dan naar gluten. Informatie over de gebruikte ingrediënten moet namelijk altijd beschikbaar zijn.
Gelukkig zijn er veel onbewerkte producten die je kind kan eten, omdat ze van nature geen gluten bevatten(5). In dit artikel over gluten vind je een handig overzicht.
Glutenvrije producten bij Kruidvat
Wist je dat we bij Kruidvat ook glutenvrije producten voor kinderen hebben? Onze knijpzakjes met fruit en maispuffs zijn handig voor onderweg. Ze zijn ook nog eens biologisch! Je vindt ze in verschillende smaken:
Voorkom kruisbesmetting
Bij het bereiden van de maaltijden is het belangrijk om kruisbesmetting te voorkomen. Een broodplank of mes dat in aanraking is gekomen met gluten kan namelijk klachten veroorzaken bij coeliakie. Kruisbesmetting voorkom je door hierop te letten:- Gebruik voor glutenvrije producten apart keukengerei, zoals snijplanken, messen en pollepels.
- Ga niet met een mes terug in een pot pindakaas of boterkuipje. Gluten komen zo in die producten terecht. Of geef je kind een eigen pot of kuipje.
- Een aparte magnetron en oven kunnen nodig zijn. Gluten blijven achter en kunnen zo via de verplaatste lucht in de bereide maaltijd terecht komen.
- Was je handen als je je eigen brood hebt aangeraakt.
- Kook producten alleen in een schone pan; was de pan tussen bereiding van producten met gluten grondig.
Extra tips
Je kind glutenvrij laten eten kan best een uitdaging zijn, zeker bij jonge kinderen. Daarom geven we je nog een paar extra praktische tips:- Laat de opvang, school en oppas weten dat je kind geen gluten mag.
- Geef zelf brood of koekjes/snacks mee bij feestjes en naar school.
- Zorg ervoor dat je kind geen brood en koekjes van vriendjes of klasgenootjes pakt.
- Lees etiketten en let op het ‘glutenvrij’-logo om te checken of een product glutenvrij is.
- Ook op sommige potjes babyvoeding staat aangegeven of het product glutenvrij is.
Wat als mijn kind per ongeluk gluten heeft gegeten?
Het kan gebeuren dat je kind per ongeluk gluten binnenkrijgt. Moet je dan meteen naar de dokter, of kan een keertje geen kwaad?Bij een keer gluten eten valt de schade aan de darmvlokken meestal mee en herstelt het zich zodra de gluten uit het lichaam zijn. Je hoeft dus niet meteen naar de dokter. Houd je kind wel goed in de gaten. Let op symptomen zoals buikpijn, diarree, vermoeidheid of een opgeblazen gevoel. Deze klachten kunnen een paar uur tot een aantal dagen aanhouden. Bij ernstige klachten, zoals hevige buikpijn of langdurige diarree, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.
Veelgestelde vragen over coeliakie bij kinderen
Baby's kunnen al last van gluten krijgen als ze ongeveer zeven maanden oud zijn. Vaak beginnen ze dan namelijk met het eten van voedsel met gluten zoals pap en brood.
Coeliakie kan op elke leeftijd ontstaan en worden vastgesteld.
Als je kind symptomen van coeliakie heeft, ga dan naar de huisarts voor een bloedtest. Als deze test wijst op coeliakie, kan de huisarts jullie doorsturen naar een specialist. Deze specialist kan coeliakie vaststellen door middel van een kijkonderzoek, waarbij een klein stukje van de darm wordt onderzocht. Soms is dit onderzoek niet nodig als de bloedtest en symptomen heel duidelijk zijn.
Bij coeliakie komt diarree of soms verstopping voor. De ontlasting kan vettig zijn, sterk ruiken en sporen achterlaten in het toilet.
Vraag de kinderdiëtist om advies
Het volgen van een glutenvrij dieet kan ingewikkeld zijn. Het kan daarom helpen om contact op te nemen met een kinderdiëtist. Hij of zij kan jullie verder informeren over glutenvrije opties en het samenstellen van een gezond eetpatroon zonder gluten.
Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 23 december 2025.
Gecontroleerd door Suzan Tuinier, expert bij Nutrimedia.
Deze informatie wordt beschikbaar gesteld met als enig doel behulpzame informatie te verstrekken aan bezoekers. Deze informatie heeft geen therapeutische of diagnostische waarde. Ook is de informatie niet bedoeld als vervanging van diensten, informatie of gegevens van artsen, specialisten of andere gediplomeerden en professionals.