Soorten muggen herkennen: leefgebied en risico op ziektes

Soorten muggen

Hieronder lees je welke muggen je kunt tegenkomen in Nederland en daarbuiten.

Muggen in Nederland

Muggen die van nature in Nederland leven worden inheemse muggen genoemd. Dit zijn de bekendste soorten:

• Huissteekmug
• Langpootmug
• Grote steekmug
• Motmug
• Dansmug

Muggen in het buitenland

In warme, (sub)tropische landen kom je vaker exotische muggen tegen. Sommige daarvan kunnen ziekten overdragen. Soms komen deze muggen ook per ongeluk Nederland binnen via reizigers of transport. Dit zijn de meest voorkomende muggen:

• Aziatische tijgermug
• Gelekoortsmug
• Anopheles mug

Soorten muggen herkennen 

Sommige muggen lijken erg op elkaar, maar als je goed kijkt zie je duidelijke verschillen. In de tabel vind je de kenmerken van elke mug, zodat je ze kunt herkennen(1):
 

Soort mug	Grootte	Kleur	Kenmerken	Steekt?
Huissteekmug (Culex pipiens)	Middelgroot	Bruingeel	Geen patroon op het borststuk Gelige streepjes op de bovenkant van het achterlijf	Ja, tussen zonsondergang en zonsopgang
Langpootmug (Tipulidae)	Groot	Lichtbruin	Slank Lange poten	Nee
Grote steekmug (Culiseta annulata)	Groot	Donkerbruin	Afgerond achterlijf Lichte streepjes op de bovenkant van het achterlijf Vlekjes op de vleugels	Ja, vooral ‘s nachts
Motmug (Psychodidae)	Klein	Grijs	Behaarde vleugels Lijkt op een klein vlindertje	Nee
Dansmug (Chironomidae)	Slank	Donker	Antennes die op veertjes lijken Lange poten Leeft in de omgeving van water	Nee
Aziatische tijgermug (Aedes albopictus)	Klein, nog kleiner dan een muntje van 10 cent	Zwart-wit	Witte middenlijn op de rug Witte strepen op de achterste helft Achterpootjes zijn zwart-wit geblokt en eindigen wit	Ja, meestal overdag
Gelekoortsmug (Aeades aedypti)	Klein tot middelgroot	Zwart-wit	Zilverwitte markering op poten en achterlijf	Ja, vooral overdag
Anopheles mug	Klein	Loodgrijs	Zoemt niet 1 paar vleugels	Ja, tussen zonsondergang en zonsopgang

Je kan de volgende infectieziektes krijgen van een muggenbeet:

• Dengue (knokkelkoorts)
• Malaria
• Zikavirus
• Gele koorts
• Chikungunya
• Westnijlziekte 

Gelukkig komen deze ziektes niet of zelden in Nederland voor.

Knokkelkoorts (dengue)

Dengue wordt veroorzaakt door een virus dat voorkomt in (sub)tropische gebieden, zoals Afrika, Azië, Midden- en Zuid-Amerika en op Caribische eilanden. Het komt ook af en toe voor in Zuid-Europa. Het wordt voornamelijk overgedragen door de gelekoortsmug en de Aziatische tijgermug. Er is een vaccin dat je kan beschermen.

Je kan een combinatie hebben van de volgende klachten(2):

• Opeens koorts met koude rillingen
• Hoofdpijn
• Spier- en gewrichtspijn
• Je ziek voelen
• Huiduitslag
• Misselijkheid en overgeven
• Hoesten
• Keelpijn

Het kan een paar weken duren voordat je je weer beter voelt. Als je pijn hebt kan je een paracetamol* nemen. Ga direct naar een arts als je ernstige klachten ervaart, zoals bloedingen of bewusteloos raken(2).

Malaria

Malaria is een ziekte die wordt veroorzaakt door parasieten. Deze kunnen je lichaam binnenkomen tijdens een muggenbeet van een Anophelesmug. Het komt voor in gebieden in Afrika, Azië en Midden- en Zuid-Amerika en is niet besmettelijk. Je kan de volgende symptomen ervaren(2):

• Een grieperig gevoel: koorts en hoofd- en spierpijn
• Hoesten
• Misselijk en overgeven
• Het heel warm of heel koud hebben
• Diarree

Je kan malariapillen nemen om te voorkomen dat je de ziekte krijgt, maar ze beschermen niet 100%. Bel je huisarts als je een land hebt bezocht waar malaria voorkomt en je klachten ervaart. Je kan dan medicijnen krijgen. Meestal ben je na een paar weken weer beter. Als je malaria niet laat behandelen, kun je eraan doodgaan(2).

Zikavirus

Het zikavirus wordt verspreid door de gelekoortsmug of Aziatische tijgermug. Het komt voor in Zuid-Amerika en Midden-Amerika. Ook komt het in sommige Aziatische en Afrikaanse landen voor. Slechts 1 op de 4 mensen krijgt klachten, dus de meeste mensen merken niet eens dat ze besmet zijn. Als je klachten krijgt ontstaan ze binnen 3 tot 12 dagen na de muggenbeet, zoals(2):

• Koorts
• Oogontsteking
• Spier- en gewrichtspijn
• Huiduitslag
• Soms hoofdpijn, gebrek aan eetlust, overgeven, diarree en buikpijn

Meestal herstel je vanzelf binnen een week. Je kan paracetamol nemen bij koorts. Ben je zwanger en heb je het zikavirus? Dat kan gevaarlijk zijn voor je ongeboren baby. Neem contact op met je huisarts als je zwanger bent(2).

Gele koorts

Gele koorts komt voor in Afrika, Zuid-Amerika, Azië en in sommige delen van Australië en Europa. Het wordt veroorzaakt door de gelekoortsmug. Maar 1 op de 5 mensen ervaren klachten, zoals(3):

• Koorts
• Geelzucht
• Milde griep (spierpijn, hoofdpijn, koude rillingen)
• Misselijkheid en overgeven
• Bloedingen

Toch is het een ernstige ziekte, 1 op de 10 overlijdt eraan. Er bestaat ook geen medicijn. Wel bestaat er een vaccin dat voorkomt dat je gele koorts krijgt. Voor sommige landen is deze vaccinatie verplicht om het land in te komen(3).

Chikungunya

Chikungunya wordt veroorzaakt door een virus dat voorkomt in (sub)tropische gebieden. Het wordt meestal overgedragen door de gelekoortsmug en de Aziatische tijgermug. Deze muggen steken overdag. Je kan last krijgen van de volgende symptomen(2):

• Koorts
• Pijn in je gewrichten
• Hoofd-, spier- of rugpijn
• Misselijkheid en overgeven
• Huiduitslag
• Oogaandoeningen

De meeste klachten verdwijnen binnen drie weken. Als de pijn in je gewrichten blijft kan je, in overleg met je huisarts, pijnstillers gebruiken(2).

Westnijlziekte

Westnijlkoorts wordt veroorzaakt door het westnijlvirus. Dit virus komt voor bij vogels en wordt overgebracht door de huissteekmug. Het virus kan ook op de mens en op sommige zoogdieren, zoals paarden, worden overgedragen. 80% van de mensen met een infectie krijg geen klachten. 19% krijgt milde griepklachten, zoals(3):

• Koorts
• Hoofd-, spier, of buikpijn
• Diarree
• Soms huiduitslag
• Soms vergrote lymfeklieren

Er bestaat geen medicijn. Je kan paracetamol* gebruiken tegen de pijn en koorts. Heel soms wordt iemand ernstig ziek, dan is opname in het ziekenhuis nodig(3).

Welke ziekte door welke mug?

In deze tabel vind je een overzicht welke ziekte je kan krijgen van welke mug(4).
 

Ziekte	Mug	Landen	Extra preventie?
Knokkelkoorts (dengue)	Gelekoortsmug (Aeades aedypti) Aziatische tijgermug (Aedes albopictus)	Afrika, Azië, Midden-Amerika, Zuid-Amerika, Caribische eilanden	Ja, vaccinatie
Malaria	Malariamug (Anopheles)	Afrika, Azië, Midden-Amerika, Zuid-Amerika	Ja, malariapillen
Zikavirus	Gelekoortsmug (Aeades aedypti) Aziatische tijgermug (Aedes albopictus) Andere Aedes-soorten	Zuid-Amerika en Midden-Amerika	Nee
Gele koorts	Gelekoortsmug (Aeades aedypti) Andere Aedes-soorten Afrika: Aedes spp Zuid-Amerika: Haemagogus	Afrika en Zuid-Amerika	Ja, vaccinatie
Chikungunya	Gelekoortsmug (Aeades aedypti) Aziatische tijgermug (Aedes albopictus) Andere Aedes-soorten	Afrika, Azië, Midden-Amerika, Zuid-Amerika, Caribische eilanden	Nee
Westnijlziekte	•Huissteekmug (Culex pipiens)	Afrika, het Midden-Oosten, West-Azië, Noord-Amerika, het zuidoosten en midden van Europa, het Middellandse zeegebied	Nee

Zonder gezoem op vakantie

Of je nu in Nederland je vakantie viert of op reis gaat naar een (sub)tropisch land, het is altijd handig om te weten met welke muggen je te maken kunt krijgen. Je weet nu waar welke soorten voorkomen en hoe je ze herkent. Benieuwd hoe je muggen op afstand houdt? Lees dan verder en ontdek handige tips om muggen te weren! 

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 1 oktober 2025.

*Dit is een geneesmiddel. Lees voor gebruik de bijsluiter.