Soorten anticonceptie: welke soort past bij je?

Anticonceptiepil

Eén van de bekendste soorten voorbehoedsmiddelen is natuurlijk de anticonceptiepil, ook vaak kortweg “de pil” genoemd. In de gewone pil zitten twee hormonen: oestrogeen en progestageen. Als je de pil gebruikt, slik je deze elke dag gedurende 21 dagen. Daarna neem je een pauze van zeven dagen, de zogenaamde stopweek. Na deze week begin je opnieuw met een strip van 21 dagen, en dit patroon herhaalt zich steeds. Tijdens de stopweek word je ongesteld, maar meestal is je menstruatie korter en verlies je minder bloed dan normaal. Ook heb je vaak minder pijn. Als je de pil correct gebruikt, ben je ook tijdens de stopweek niet vruchtbaar.

In de eerste maanden dat je met de pil begint, kun je last krijgen van bijwerkingen. Denk aan hoofdpijn, gevoelige borsten, een somber gevoel, minder zin in seks of een lichte bloeding op dagen dat je niet ongesteld hoort te zijn.

Minipil

Je kunt ook kiezen voor de minipil. Deze pil bevat maar één hormoon, namelijk progestageen. Je moet deze pil elke dag op hetzelfde tijdstip innemen, zonder pauzes. Je stopt dus nooit met slikken.

Als je borstvoeding geeft, kun je de minipil veilig gebruiken, omdat deze geen invloed heeft op de melkproductie. In de eerste maanden kan je menstruatie onregelmatig zijn. Na een tijdje kan je menstruatie helemaal verdwijnen, of je krijgt af en toe een lichte bloeding.

In het begin kun je last hebben van bijwerkingen, zoals hoofdpijn, puistjes, haaruitval, gevoelige borsten of een somber gevoel.

Prikpil

De prikpil is een injectie met het hormoon progestageen, die in je bil wordt toegediend. Je krijgt deze prik eens in de 12 weken. Om de prik te krijgen, maak je een afspraak bij de assistente van de huisarts.

In de eerste maanden kan je menstruatie onregelmatig zijn. Later kan je menstruatie helemaal wegblijven, of je hebt af en toe een lichte bloeding. Als je stopt met de prikpil, kan het 6 tot 12 maanden duren voordat je menstruatie weer op gang komt. Dit betekent ook dat het even kan duren voordat je weer vruchtbaar bent.

Vooral na de eerste prik kun je last krijgen van bijwerkingen, zoals hoofdpijn, puistjes, haaruitval, een somber gevoel of gewichtstoename.

Spiraaltje

Een spiraaltje is een klein ankertje van ongeveer 3 centimeter dat door een arts in je baarmoeder wordt geplaatst. Er zijn twee soorten: het hormoonspiraaltje en het koperspiraaltje. Beide spiraaltjes werken effectief om een zwangerschap te voorkomen.

Hormoonspiraaltje

Dit spiraaltje kan, afhankelijk van het merk, 5, 6 of 8 jaar blijven zitten. Je hoeft er niet dagelijks aan te denken. Het bevat het hormoon progestageen. Vaak word je helemaal niet meer ongesteld, en als je dat wel wordt, is het bloedverlies meestal minder. Soms kun je nog onregelmatig een beetje bloedverlies hebben.

In de eerste maanden kun je bijwerkingen ervaren, zoals hoofdpijn, puistjes, haaruitval, gevoelige borsten of meer vaginale afscheiding.

Koperspiraaltje

Dit spiraaltje bevat geen hormonen en kan 5 tot 10 jaar blijven zitten. Ook hierbij hoef je er niet aan te denken. In de eerste drie maanden kan je menstruatie langer duren en gepaard gaan met meer bloedverlies en pijn. Soms blijven deze klachten langer bestaan.

Hormoonstaafje

Het hormoonstaafje is een dun en flexibel staafje van vier centimeter dat door een arts met een prik onder je huid wordt geplaatst. Het kan tot 3 jaar blijven zitten, en je hoeft er niet dagelijks aan te denken.

Dit staafje geeft het hormoon progestageen af. In de eerste maanden kan je menstruatie onregelmatig zijn. Na een tijdje kan je menstruatie helemaal verdwijnen, of je hebt af en toe een lichte bloeding. Hoe langer je het staafje hebt, hoe groter de kans dat je helemaal niet meer ongesteld wordt.

Mogelijke bijwerkingen in de eerste maanden zijn hoofdpijn, puistjes, haaruitval of een somber gevoel.

Hormoonpleister

De hormoonpleister is een dunne, huidkleurige pleister die je op je huid plakt. In de pleister zitten twee hormonen, oestrogeen en progestageen. De werking is vergelijkbaar met de pil, maar in plaats van via je maag komen de hormonen via je huid in je bloed.

Je plakt elke week een nieuwe pleister, drie weken lang. Daarna neem je een pauze van een week, de zogenaamde stopweek. Tijdens deze week word je ongesteld, meestal korter en met minder bloedverlies dan normaal.

In de eerste maanden kun je last hebben van bijwerkingen, zoals hoofdpijn, gespannen borsten, somberheid, minder zin in seks of een lichte bloeding op dagen dat je niet ongesteld bent. Sommige mensen krijgen ook huidirritatie door de pleister. Een verschil met de pil is dat de pleister een iets hogere kans op trombose geeft, wat betekent dat er klontjes bloed in je bloedvaten kunnen ontstaan.

Hormoonring

De hormoonring is een flexibele, soepele ring die je zelf in je vagina plaatst. De meeste vrouwen voelen de ring niet tijdens seks.

Deze ring bevat twee hormonen: oestrogeen en progestageen. Hij werkt op dezelfde manier als de pil, maar de hormonen komen via de vaginawand in je bloed terecht. Je laat de ring drie weken zitten, daarna haal je hem eruit en draag je een week geen ring. In deze stopweek word je ongesteld, meestal korter en met minder bloedverlies. Na een week plaats je een nieuwe ring en herhaalt de cyclus zich.

In de eerste maanden kun je last krijgen van bijwerkingen die lijken op die van de pil, zoals hoofdpijn, gespannen borsten, somberheid, minder zin in seks of een lichte bloeding op dagen dat je niet ongesteld bent. Sommige vrouwen ervaren ook jeuk of extra vaginale afscheiding. De hormoonring geeft net als de pleister iets meer kans op trombose dan de pil.

Een voordeel van het condoom is dat het niet alleen helpt om een zwangerschap te voorkomen, maar ook bescherming biedt tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s). Dat geldt niet voor de andere genoemde voorbehoedsmiddelen.

Een nadeel is dat een condoom minder betrouwbaar is dan voorbehoedmiddelen met hormonen of een spiraaltje. Soms kan het scheuren of afglijden, waardoor de bescherming minder goed is. Het is daarom belangrijk om het condoom op de juiste manier te gebruiken om de bescherming optimaal te houden.

Sterilisatie

Een sterilisatie is een operatie die ervoor zorgt dat je geen kinderen meer kunt krijgen. Dit is een permanente vorm van anticonceptie. Bij vrouwen wordt de sterilisatie in het ziekenhuis uitgevoerd. Bij mannen gebeurt dit meestal ook in het ziekenhuis, maar soms kan het bij de huisarts.

Een voordeel van sterilisatie is dat je na de ingreep geen andere voorbehoedsmiddelen meer hoeft te gebruiken. Het is een definitieve oplossing als je zeker weet dat je geen (meer) kinderen wilt.

Een nadeel is dat het een ingrijpende en blijvende beslissing is. In sommige gevallen kan een sterilisatie worden teruggedraaid met een hersteloperatie, maar dit is niet altijd succesvol. Daarom is het belangrijk om goed na te denken voordat je deze keuze maakt.

Bij mannen moet na drie maanden worden gecontroleerd of de ingreep succesvol was. Tot die tijd is het noodzakelijk om nog een ander voorbehoedsmiddel te gebruiken.

Overzicht van de soorten anticonceptie

Welke anticonceptie past bij je?

Welke methode het beste bij je past, hangt af van wat jij fijn vindt. Wil je geen hormonen? Dan kun je een koperspiraaltje of condoom gebruiken. Wil je je menstruatie regelen of minder last hebben van pijn? Dan is een methode met hormonen, zoals de pil of prikpil, misschien beter. Wil je ook bescherming tegen soa’s? Gebruik dan altijd een condoom. Als je zeker weet dat je geen kinderen (meer) wilt krijgen, kun je een sterilisatie overwegen. Bespreek de mogelijkheden met je huisarts en neem de tijd om een bewuste keuze te maken.

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 21 oktober 2025.