Kruidvat Blog

Wondverzorging: do’s en don’ts

Oh nee! Je let even niet op bij het snijden van de groente en je snijdt per ongeluk in je vinger. Uit het kleine sneetje komt veel bloed. Wat moet je dan doen? Hier lees je alles over de verzorging van verschillende soorten wonden en hoe je ervoor zorgt dat een wond sneller geneest.

Wat is een wond?

Een wondje is een beschadiging van je huid. Het normale lichaamsweefsel is beschadigd en dat zorgt voor de wond. Iedereen heeft wel eens een wondje, bijvoorbeeld doordat je net met je vinger die te hete pan aanraakt of wanneer je kindje op de stoep valt. Kleine, acute wonden zoals blaren, schaafwonden, brandwonden en snijwonden kun je vaak zelf goed behandelen. Voor grotere wonden, wonden die heel vuil zijn of wonden waarbij het bloeden niet stopt, kun je het beste contact opnemen met je huisarts of de eerste hulp.

Hoe geneest een wond?

Een wondje goed laten genezen kost tijd. Door goed voor de wond te zorgen en de wond op de juiste manier te behandelen, geneest hij zo snel mogelijk. Ook verkleint een goede wondverzorging de kans op littekens en ontstekingen.

Om te weten hoe je de wondgenezing zo goed mogelijk helpt, is het belangrijk om te weten hoe een wondje geneest. Dit gebeurt in vier fasen:

  1. De stollingsfase
  2. De reactiefase
  3. De regeneratiefase
  4. De rijpingsfase

Stollingsfase

De eerste fase begint direct na het ontstaan van de wond. In deze stollingsfase trekken de bloedvaten samen en stopt het bloeden.

Reactiefase

Na de stollingsfase volgt de reactiefase. De wond reinigt zich en voorkomt zo een grotere wond en infectie. Dit gebeurt door middel van een ontstekingsreactie. De wond kan dan rood, pijnlijk en warm aanvoelen. Ook bereidt de wond zich vast voor op het genezingsproces en maakt een bloedprop aan die later het korstje vormt.

Regeneratiefase

Als de wond schoon is, kan hij zich sluiten. Dit gebeurt in de regeneratiefase. Deze fase begint meestal twee tot drie dagen na het ontstaan van de wond. De beschadigde huid wordt vervangen door nieuwe huid. Dit noem je granulatieweefsel. De wond kan in deze fase trekkerig aanvoelen. Als er voldoende granulatieweefsel over de wond ligt, wordt dit bedekt door opperhuid waardoor de wond zich volledig sluit.

Rijpingsfase

De laatste fase is de rijpingsfase. Hierin rijpt het littekenweefsel uit en wordt dunner. Deze fase duurt het langst en kan een half jaar tot maar liefst twee jaar duren!

Primaire en secundaire wondgenezing

Binnen de wondgenezing wordt onderscheid gemaakt tussen primaire en secundaire wondgenezing. Primaire wondgenezing vindt plaats bij kleine wonden, zoals schaafwonden en wonden die gehecht zijn. De wondranden liggen dichtbij elkaar en binnen 24 uur zitten ze vaak alweer aan elkaar. Binnen een dag volgt dan de ontstekingsreactie waarna de wond gaat sluiten.

Secundaire wondgenezing gaat vaak om grote, soms diepe wonden. De wondranden liggen ver uit elkaar en de kans op een infectie is groter. Doordat de randen van de wond verder uit elkaar liggen, moet er eerst granulatieweefsel gevormd worden om de wond te kunnen sluiten. Het genezingsproces duurt daardoor langer.

Welke soorten wonden zijn er?

Er zijn veel verschillende soorten wonden die verschillende oorzaken kunnen hebben. Zo heb je bijvoorbeeld doorligwonden, oncologische wonden en chemische wonden. Kleine, oppervlakkige wonden kun je vaak goed zelf verzorgen. Voor grotere en diepere wonden kun je het beste contact opnemen met je huisarts.

Wondsoorten die je zelf vaak goed kunt verzorgen, zijn:

Tip: om goed voorbereid te zijn en wonden thuis makkelijk te kunnen verzorgen, is het verstandig om altijd een EHBO-koffer in huis te hebben. Hierin zitten de belangrijkste producten voor wondverzorging.

Schaafwond verzorgen

Schaafwondjes ontstaan vaak doordat je valt of je huid ergens langs haalt. De bovenste huidlaag raakt dan beschadigd. Een schaafwond is een oppervlakkige wond en goed te behandelen:

  1. Spoel het wondje 1 tot 2 minuten schoon met koud of lauwwarm stromend water. Je kan eventueel een vochtig washandje gebruiken om zand of vuil uit de schaafwond te halen. Steentjes kun je er ook met de hand of een pincet voorzichtig uithalen.
  2. Schaafwonden helen vaak prima aan de lucht, maar om te voorkomen dat kleding over de wond schuurt of er vuil in komt, kun je een schaafwond ook afdekken met verband of een pleister. Zeker bij grotere schaafwonden is dit vaak beter.

Snijwond verzorgen

Een snijwond is een wondje dat vaak ontstaat bij het snijden van groente of vlees. Een snijwondje is meestal een gladde, maar open wond. Je voelt vaak een scherpe, diepe pijn. Zo verzorg je een snijwond:

  1. Spoel de wond schoon met lauwwarm stromend water.
  2. Droog de huid rondom de wond af met een schone doek.
  3. Dek het wondje af met een pleister of steriel kompres en verband.

Is de snijwond erg groot of verlies je veel bloed? Neem dan contact op met je huisarts.

Open wond verzorgen

Bij een open wond ligt het huidweefsel open. Een open wond verzorg je eigenlijk hetzelfde als een snijwond:

  1. Spoel de open huidwond schoon met lauwwarm stromend water.
  2. Droog de huid rondom de wond af met een schone doek.
  3. Dek het wondje af met een steriel kompres en verband of snelverband.

Is de huidwond erg groot of verlies je veel bloed? Neem dan contact op met je huisarts. Oefen bij een actieve bloeding altijd druk uit op de wond.

Brandwond verzorgen

Je staat rustig te koken en komt dan per ongeluk met je vinger tegen de hete pan aan. Auw! Snel koelen, want dit is het belangrijkste als je je huid brandt. Zo verzorg je een brandwond:

  1. Koel de wond 10 tot 20 minuten onder lauwwarm stromend water. Dit stopt de verbranding.
  2. Raak de brandwond niet aan en smeer ook geen zalf op de wond.
  3. Afdekken is niet nodig. Als je een open brandwond of blaar hebt kun je een vet gaasje op de brandwond leggen om deze te beschermen tegen vuil.

Afhankelijk van de mate van verbranding heb je een eerstegraads, tweedegraads of derdegraads brandwond. Een eerstegraads en oppervlakkig tweedegraads brandwond (met blaar) zijn met bovenstaande stappen zelf te behandelen. Ga voor ernstigere brandwonden altijd naar je huisarts. Maar vergeet ook dan niet om eerst direct te koelen.

Gele, rode en zwarte wonden

Wonden verschillen vaak van kleur. De kleur van de wond zegt veel over het wondje en aan de hand hiervan bepaal je hoe je de wond het beste verzorgt. Dit zijn de meest voorkomende wondkleuren:

  • Rode wond
  • Gele wond
  • Zwarte wond

Rode wond

Een rode wond kan zowel diep als oppervlakkig zijn. De kleur rood betekent dat de wond aan het genezen is en is dus een goed teken. Je komt deze kleur veel tegen bij bijvoorbeeld schaaf- en brandwonden. Rode wonden bevatten vaak weinig wondvocht. Om de wondgenezing te bevorderen kun je de wond vochtig maken.

Gele wond

In tegenstelling tot het weinige wondvocht van een rode wond, heeft een gele wond juist te veel wondvocht. Hierdoor komt er een gelig laagje op de wond. Dit houdt de wondgenezing tegen. Bij gele wonden is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts. De gele kleur kan namelijk betekenen dat er weefsel afgestorven is (gele necrose) of dat de wond ontstoken is (pus).

Zwarte wond

Als een wond zwart van kleur is, betekent dit meestal dat het weefsel afgestorven is. Hierdoor kan de wond niet genezen. Om ervoor te zorgen dat de wond weer gaat helen, moet het zwarte weefsel verwijderd worden. Dit doe je door de wond te spoelen of schoon te krabben. In uitzonderlijke gevallen is hiervoor een operatie nodig.

Hoe verzorg je een geïnfecteerde wond?

Een wond kan bacteriën aantrekken, zeker als er vuil in de wond zit. Als deze bacteriën in de wond gaan zitten en zich vermenigvuldigen, kunnen ze een infectie veroorzaken. Je herkent een geïnfecteerde wond aan:

  • Roodheid en zwelling rondom de wond
  • De huid rondom de wond voelt warm aan
  • De wond doet pijn en je hebt koorts
  • Soms komt er pus uit de wond

Is je wond geïnfecteerd? Neem dan contact op met je huisarts.

Waarom jeukt een wond?

Ken je dat? Die onweerstaanbare jeuk aan een wondje? Je kan niets anders doen dan eraan zitten en het liefst wil je het korstje eraf krabben. Maar dat kan je beter niet doen. De jeukende wond ontstaat door een vochttekort. Maar door het korstje eraf te pulken, maak je de huid juist opnieuw open en begint het wondgenezingsproces opnieuw. Lekker laten zitten dus en de jeuk proberen te negeren!

Feiten en fabels over wondverzorging

Over de verzorging en genezing van wonden doen veel feiten en fabels de ronde. Maar welke zijn waar en welke niet? We hebben de belangrijkste voor je verzameld.

Een wond moet je altijd vochtig houden

Feit. Een goede vochtbalans bevordert de wondheling. Ook zorgt het vocht ervoor dat het verband niet aan de wond plakt.

Een wond moet kunnen ademen

Fabel. Het is vaak beter om een wond te beschermen tegen vuil door hem af te dekken met een pleister of verband. Dit zorgt voor een vochtigere omgeving en de wond heelt daardoor sneller.

Je moet een wond met alcohol schoonmaken

Fabel. Bij kleinere wonden is het voldoende om de wond schoon te maken met lauw stromend water.

Je moet een pleister altijd snel lostrekken

Fabel. Het is juist beter om een pleister langzaam los te halen. Zo voorkom je dat je het korstje meetrekt.

Schaafwonden moet je ook afdekken met een pleister of verband

Feit, zeker bij grotere schaafwonden. Hiermee voorkom je dat er vuil of bacteriën in de wond komen en dat je kleding langs de wond wrijft. De wond geneest dan sneller. Kleinere schaafwonden hoeven meestal niet afgedekt te worden.

Tips om wonden sneller te laten genezen

Heb je een wondje opgelopen en wil je ervoor zorgen dat deze zo snel mogelijk geneest? Dan kunnen deze tips je helpen:

  • Eet eiwitrijk. Je hebt de eiwitten hard nodig om de wond te laten genezen. Eet daarom voldoende kaas, vlees, vis en noten.
  • Wonden genezen kost energie. Zorg er daarom voor dat je lichaam voldoende energie heeft door gezond en gevarieerd te eten. Hierdoor zorg je er ook voor dat je lichaam voldoende vitaminen en mineralen binnenkrijgt.
  • Je lichaam heeft daarnaast ook vocht nodig. Drink daarom minimaal twee liter per dag. Dit vergroot de kans op een goede wondgenezing.
  • Beweeg voldoende. Dit zorgt ervoor dat het bloed en zuurstof goed door je lichaam circuleren en dat bevordert de wondheling.

Een goede wondverzorging bevordert de genezing

We hebben allemaal weleens een schaaf- of snijwondje. Je weet nu precies hoe het genezingsproces werkt en hoe je de verschillende wondsoorten verzorgt. Door de wond goed te verzorgen help je de genezing een handje.

Wil je op alles voorbereid zijn? Zorg er dan voor dat je altijd de belangrijkste producten voor wondverzorging in huis hebt. Je shopt ze in onze webshop!

left arrow left arrow
Showing > of results
close

Previous Article

Een condoom kiezen
close

Next Article

De beste sportvoeding voor jouw sport